5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Açısından Yetki Sözleşmeleri Yapılması Şartları ve Esasları

KISALTMALAR……………………………………………………………….…2

GİRİŞ……………………………………………………………………….……..3

I.YETKİ ………………………………………………………………………..….3

A.KAVRAM …………………………………………………………………..…..3

II.MİLLETLERARASI YETKİ ………………….…….…..3

A.KAVRAM …………………………………………………………….…….……3

B.YETKİ SÖZLEŞMESİ KAVRAMI……………………4
1. İÇ HUKUKTA YETKİ SÖZLEŞMESİ KAVRAMI……..…4

  a.Ayrı bir sözleşme olarak…………………………………………………..4

  b.Yetki şartı olarak………………………………………………….………..4

  2. MİLLETLERARASI USUL HUKUKUNDA YETKİ SÖZLEŞMESİ KAVRAMI……..5

  3.TÜRK MAHKEMELERİNİ YETKİLİ KILAN YETKİ SÖZLEŞMELERİ……6

1.KONUSU………………………………………………… ………….………7

  a) Milletlerarası Karakteri Haiz Olma ……………….…..7

  b) Kamu Düzenine İlişkin Olmama……………………………………………8

  2. ŞARTLARI……………………………………………………………………9
A. ESASA İLİŞKİN ŞARTLAR……………………………………………..…9
1. Gerçek İradenin Varlığı……………………………………………….…….9

  2.Seçilen Türk mahkemesinin belirlenebilir nitelikte olması…………10

  3.Hukuki ilişkinin belirli olması ……………………10

  4. İrade Fesadı Halleri…………………………………………11

  5. İrade Beyanının Kapsamı…………………………………………………..12
B. ŞEKLE İLİŞKİN ŞARTLAR………………………………………….12
1. Yazılı Şekilde Yapılmış Olma………………………………………12

  2. Yargılama Sırasından Yetkinin Doğumu…….…………………….13

  C. KABULÜNE İLİŞKİN ŞARTLAR…………………….….14
1. İlgi Bağının Varlığı…………………………………..……14
2. Yabancı Ülkede Tenfizi İmkanı………………….….14

SONUÇ………………………………………………………….…15

KAYNAKÇA……………………………………………………………….16

GİRİŞ

Bu çalışmada öncelikle yetki kavramı üzerinde durularak 5718 sayılı Milletlerarası özel hukuk açısından yetki sözleşmelerine iç hukuktaki mevzuat kapsamında bakılarak Yargıtay kararları ve doktrindeki görüşleri sunarak çalışma hazırlanmıştır. Kanunun eski hali ile yeni hali arasında köklü değişiklikler konumuz açısından olmamıştır. Fakat yerel yargı kararları ve Yargıtay kararları incelendiğinde yetki ile ilgili sıkıntının tam anlaşılamadığı da görülecektir.

I.YETKİ

A.KAVRAM

HUMK 9-27 maddeleri arasında yetki kavramı düzenlenmiştir. Yetki, bir davaya hangi yerdeki görevli hüküm (hukuk) mahkemesi tarafından bakılacağını belirler. HUMK ta düzenlenen yetki iç (dahili i ülke içi ) yetki olup bir davaya belirli bir devletin ülkesi içinde hangi yerdeki mahkemede bakılacağını belirler. Örneğin Türk kadının Alman kocasına karşı Türkiye de boşanma davası açabileceğini kabul edelim ( uluslar arası yetki). Bu davaya Türkiye içersinde ki hangi yer mahkemesinin ( il – ilçe) bakacağını iç yetki kuralları belirler.Dış yetki ise bir davaya hangi ülke mahkemesinin bakacağını belirler.

II.MİLLETLERARASI YETKİ

A.KAVRAM

            MÖHUK ikinci kısım birinci bölüm m.40 da milletlerarası yetki düzenlenmiştir.Milletlerarası yetki başlıklı m.40 /1” Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder.” Şeklindedir. Yine devamı maddeler de yetki ile ilgili özel hükümlere yer verilmiştir.

  MÖHUK m. 40’ın hükmü uyarınca Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisine bakıldığında ilk ele alınması gerekli kural HUMK m. 9. maddesin de “davalının ikametgâhı mahkemesi “ olarak düzenlenen genel yetki “ kuralıdır. Yetki kuralları, bütün davalar ve bazı davalar için olmak üzere ikiye ayrılır. Bunlardan kural olarak bütün davalar için uygulanan yetki kurallarına genel yetki kuralları” denir. Bazı davalar için ise davalının ikametgâhı mahkemesinin yanında başka yer mahkemeleri de yetkili kılınmıştır. Bazı dava ve dava çeşit leri için kabul edilen bu istisnai nitelikteki yetki kurallarına da genel olmayıp, yalnız belirli durumlara ilişkin oldukları için özel yetki kuralları denilir.

Yabancı unsurlu olaylarda belirli bir devletin mahkemelerinin yetkili olup olmadıkları “milletlerarası yetki (uluslar arası yetki ) “ kavramı ile ifade edilir.Bu kavram sanki devletler hukukuna dayanan bir yetki düzeni varmış zannı vermesi bakımından yanlış anlaşılmaya müsaittir. Bazı milletlerarası sözleşmeler bir kenara bırakılacak olursa, şimdiye kadar devletler hukukuna isnat edilen bir milletlerarası yetki düzeninin veya milletlerarası yetki kaidesinin varlığı iddia edilmiş değildir.

Bu açıdan milletler arası yetki, yabancılık unsuru taşıyan ilişkilerden doğan uyuşmazlıkların çözümünde hangi devlet mahkemelerinin yetkili olduğunu belirleyen bir kavram olarak tanımlanabilir.

MÖHUK m. 47 de ise konumuz olan yetki anlaşmaları ve sınırlarını düzenlemiştir.

 

Sayfalar: 1 2 3 4